Projekty

Ta strona łączy opisy projektów infrastrukturalnych z wybranymi dokumentami programowymi.

Przegląd projektów

Ta sekcja zbiera główne projekty naukowe i techniczne, przy których pracowałem: codzienne monitorowanie radiowej aktywności Słońca na 127 MHz oraz naprawy systemów 127 i 327 MHz w latach 1967-1969, przegląd okołobiegunowy 43 MHz metodą supersyntezy w latach 1968-1973, radiowy przegląd nieba 5C7 i pracę doktorską z lat 1973-1975, prace przy RT3 oraz pierwsze w Polsce obserwacje pulsarów, HI i OH w latach około 1977-1980, przygotowanie Torunia do VLBI i późniejsze projekty VLBI dotyczące AGN, kwazarów i źródeł CSS, dokończenie budowy i oprzyrządowania RT4 oraz późniejsze programy OCRA, Polarization Survey of the Galaxy, RoboPol i RT90+.

Lista projektów

1. Radiowe monitorowanie aktywności słonecznej na 127 MHz, konstrukcja nowych anten interferometru słonecznego, naprawy systemów odbiorczych 127 i 327 MHz oraz codzienne przetwarzanie i archiwizacja zapisanych rejestrów. Projekt kierowany przez prof. Gorgolewskiego, z przygotowaniem i wysyłką comiesięcznych raportów w latach 1967-1969 do Quarterly Bulletin on Solar Activity.
2. Okołobiegunowy przegląd dyskretnych radioźródeł metodą supersyntezy apertury. Obejmował koncepcję projektu, budowę anten i aparatury odbiorczej, cyfrową rejestrację oraz przetwarzanie danych. 1968-1973.
3. Radiowy przegląd nieba 5C7 na 408 i 1407 MHz, stanowiący podstawę pracy doktorskiej. 1973-1975.
4. RT3: projekt kierowany przez dr. Zygmunta Turłę, z nadzorem dr. Bernarda Krygiera i aparaturą odbiorczą oraz kontrolną przygotowywaną przez zespół kierowany przez prof. Stanisława Gorgolewskiego i dr. Andrzeja Kusa. W budowie uczestniczyli A. Kępa, E. Pazderski, B. Krygier, K. Borkowski i J. Usowicz. Pierwsze światło nastąpiło w 1978 roku, a następnie wykonano pierwsze w Polsce obserwacje pulsarów, HI i OH w latach 1977-1980.
5. Staż podoktorski w JBO i współpraca we VLBI w latach 1979-1981, obejmujące wykorzystanie danych systemu MERLIN i pierwszej sesji obserwacyjnej Europejskiej Sieci VLBI oraz przygotowanie Torunia do obserwacji VLBI.
6. Włączenie Torunia do sieci VLBI i wykonanie pierwszych obserwacji VLBI w Polsce.
7. Projekty badań aktywnych galaktyk, kwazarów i źródeł CSS metodami VLBI. Rozprawa habilitacyjna: Radiowe badania kwazara 3C309.1. Kierownik A. Kus, wykonawcy A. Marecki, a później m.in. I. Owsianik i M. Gawroński. 1985-1994.
8. RT4: S. Gorgolewski pozyskał środki finansowe i kierował budową, z nadzorem wykonawczym inż. Zygmunta Bujakowskiego i dr. B. Krygiera; od 1993 roku A. Kus przejął ogólny nadzór nad projektem budowy. Zakończenie budowy nastąpiło w październiku 1994 roku, pierwsze światło w kwietniu 1995, a pierwsze VLBI w maju 1996.
9. Konstrukcja aparatury odbiorczej, sterującej i rejestracji danych do RT4. Kierował prof. S. Gorgolewski, wykonawcami byli A. Kus, B. Krygier, E. Pazderski, A. Kępa, K. Borkowski, J. Usowicz, R. Feiler, J. Mazurek oraz pracownicy warsztatów Katedry Radioastronomii.
10. Rozpoczęcie własnych projektów badawczych z wykorzystaniem RT4: VLBI kierowane przez A. Kusa, monitorowanie pulsarów kierowane przez A. Wolszczana oraz radiospektroskopia kierowana przez M. Szymczaka.
11. OCRA, projekt na RT4 realizowany we współpracy z Jodrell Bank Observatory i Bristol University. Polscy wykonawcy: A. Kus, A. Marecki, E. Pazderski, M. Gawroński, B. Pazderska i R. Feiler.
12. Polarization Survey of the Galaxy na RT4.
13. RoboPol, z polskimi inicjatorami i wykonawcami: A. Kus, E. Pazderski, B. Pazderska, R. Feiler, a później także A. Słowikowska.
14. RT90+.

VLBI / EVN

Fotografia źródłowa: toruński terminal VLBI.

RT3 / RT4

Holografia RT4

W języku angielskim.

Otwórz PDF Pełny ekran

RT90

RT90+ planowano jako nowy duży radioteleskop w Dębowcu, w Borach Tucholskich, połączony z utworzeniem szerszej krajowej struktury badawczej dla radioastronomii i inżynierii kosmicznej. W 2012 roku powołano konsorcjum naukowe Narodowe Centrum Radioastronomii i Inżynierii Kosmicznej, a w latach 2014/2015 90 m radioteleskop znalazł się na pierwszym miejscu listy projektów astronomicznych na Mapie Drogowej Polskiej Infrastruktury Badawczej. Projekt i jego lokalizacja weszły także do dokumentów strategicznych szczebla krajowego, uczelnianego i regionalnego. Plan obejmował wybór lokalizacji poza Piwnicami, przygotowanie wstępnej dokumentacji, wnioski o finansowanie oraz długofalowy program rozwoju infrastruktury i badań. W późniejszych wariantach koncepcja została jeszcze powiększona, ale ostatecznie realizację projektu zawieszono i przeniesiono na przyszłość.

Radioteleskop RT90+ w lokalizacji Dębowiec

Trójwymiarowy model RT90+ zbudowali inż. J. Mazurek i mgr R. Feiler, używając programu SketchUp, na podstawie rysunków inż. Z. Bujakowskiego, projektanta anteny RT4. Model ten wykorzystali twórcy filmu załączonego poniżej.

Film prezentacyjny RT90+ w serwisie YouTube

Radioteleskop RT90+ - prezentacja (2019)

Otwórz PDF Pełny ekran

Międzynarodowe Centrum Radioastronomii i Krajowy Ośrodek Radioastronomii UMK

Otwórz PDF Pełny ekran

OCRA / RoboPol

Krytyczne badania relatywistycznych dżetów w blazarach - OCRA Gamma Monitoring + RoboPol

Otwórz PDF Pełny ekran

Przegląd 43 MHz

Przegląd obszaru wokół bieguna na 43.1 MHz wykorzystywał radioteleskop supersyntezy apertury o średnicy 700 m, zaprojektowany przez Andrzeja Kusa i pracujący w Obserwatorium Astronomicznym UMK w Piwnicach w latach 1969-1973 pod kierunkiem prof. Stanisława Gorgolewskiego. Kampania obserwacyjna trwała od stycznia do czerwca 1973 roku, obejmowała 66 pozycji anteny ruchomej oraz 90 nocy obserwacyjnych do końca kwietnia, a później także obserwacje powtórzone. Były to pierwsze w Polsce cyfrowe rejestracje danych radioastronomicznych wykonane w latach 1972-1973. Do 2024 roku udało się odzyskać około 40% danych archiwalnych, podczas gdy około 60% pierwotnego materiału z taśm papierowych zostało utracone.

43 MHz North Polar Sky Region Survey, DEC > 70 deg

Otwórz PDF Pełny ekran

Fotografia źródłowa z materiałów przeglądu 43 MHz.